مرکزتماس 24 ساعته ، حتی در روزهای تعطیل

بورس انرژی

بورس انرژی

بورس انرژی ایران

شرکت بورس انرژی (سهامی عام) بر اساس قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مصوب آذرماه 1384 مجلس شورای اسلامی تاسیس و در تاریخ 1391/04/17 در اداره کل ثبت شرکت‌ها و موسسات غیر تجاری به ثبت رسید. فعالیت‌های عملیاتی بورس انرژی در زمینه انجام معاملات نقدی، قرارداد سلف موازی استاندارد، قراردادهای آتی و اختیار معامله و به منظور مرتفع‌سازی نیازهایی چون خرید و فروش منابع انرژی، تامین مالی برای تولیدکنندگان و تامین منابع انرژی برای توزیع‌کنندگان و مصرف‌کنندگان، از اوایل خرداد ماه همان سال آغار نمود.



درباره بورس انرژی

اهداف بورس انرژی

دلایل راه‌اندازی بورس انرژی

ایران به عنوان یکی از بزرگترین کشورهای تولیدکننده نفت و گاز و دارنده یکی از بزرگترین ذخایر و منابع هیدروکربوری جهان شناخته می‌شود. از سوی دیگر با توجه به رویکرد مطرح در سند چشم انداز 1404 در ارتقاء جایگاه جمهوری اسلامی ایران به کشور اول منطقه از لحاظ اقتصادی، سیاسی ، علمی و … لزوم تاسیس بازاری متشکل جهت کشف قیمت و معامله نفت به عنوان یک کالای استراتژیک در منطقه بیش از گذشته احساس و همین موضوع زمینه ساز طرح قیمت گذاری نفت در داخل کشور شد .

از آنجا که یکی از بهترین و شفاف‌ترین مکانیزم‌های قیمت گذاری محصولات، عرضه آنها در بورس می‌باشد، در اوایل دهه 80 ایده تاسیس بورسی برای انجام معاملات نفت طی فرآیندی مشترک میان وزارتخانه های نفت و اقتصاد شکل گرفت. در فاز نخست برای محقق شدن این ایده در اواخر بهمن 1386 مبادلات فرآورده های نفت و پتروشیمی در بازار سرمایه آغاز گردید.

از سویی با وجود زیرساخت‌های موجود در صنعت برق کشور که آن را از کشورهای منطقه متمایز می‌سازد، همزمان با فعالیت‌ها در راستای شکل گیری بورس نفت، لزوم راه اندازی بورس برق در ادامه توسعه بازار برق کشور احساس شد. در خرداد 87 شورای عالی بورس با تاسیس بورس برق موافقت می‌کند. در این بین تشکیل بازاری منسجم برای در بر گیری همه کالاهای از جنس انرژی و تشکیل بورسی جامع و واحد برای معاملات انواع حامل‌های انرژی پیشنهاد شد.

شورای عالی بورس و اوراق بهادار در جلسه 1390/03/30 با تجمیع درخواست‌های جداگانه برای راه اندازی بورس نفت و برق به راه اندازی بورس انرژی رای داد.

بر این اساس بورس انرژی به عنوان چهارمین بورس کشور جهت عرضه محصولات نفت و مشتقات نفتی ، برق، گاز طبیعی ، زغال سنگ ، حق آلودگی و سایر حامل‌های انرژی شکل گرفت. متعاقب صدور مجوز فعالیت بورس انرژی و برای تعیین گروه‌های سهامداری این بورس، سازمان بورس و اوراق بهادار، فراخوانی را در تاریخ 1390/04/05 جهت مشارکت نهادهای مالی و فعالان صنعت نفت ، گاز و فراورده های نفتی، برق و با قید ترکیب 60 درصد نهادهای مالی ، 20 درصد فعالان صنعت برق و نفت و 20 درصد عموم مردم و سقف 5/2 درصد برای هر متقاضی منتشرنمود. در تاریخ یازدهم اسفند 1390 مجمع عمومی مؤسس شرکت بورس انرژی برگزار گردید و از بین کاندیداهای عضویت در هیئت مدیره، 7 عضو اصلی و 2 عضو علی‌البدل انتخاب شدند.

بازارهای بورس انرژی

بورس انرژی دارای سه بازار فیزيکی، مشتقه و فرعی است. بازار فیزيکی شامل سه تابلوی برق، نفت و گاز و تابلوی ساير حامل‌های انرژی و بازار مشتقه شامل سه تابلوی قرارداد سلف موازی استاندارد، قرارداد آتی و قرارداد اختیار معامله است.


انواع بازارهای برق (از حیث کالا)


1 . بازار انرژی

2 . خدمات جانبی

3 . انتقال


بازار انرژی: بازار معاملات خود توان مصرفی به بازار انرژی موسوم است. معاملات برق در بورس انرژی همان معاملات توان ظاهری برق محسوب می‌شود. گرچه قرار است در فازهای آينده بازار خدمات جانبی و انتقال نیز در اين بورس صورت گیرد.


بازار خدمات جانبی: همان بازار توان راکتیو و خدمات رزرو و ظرفیت و ساير خدماتی که برای حفظ توان ظاهری در شبکه مورد نیاز است.


بازار انتقال: بازاريست که در آن خدمات انتقال انرژی الکتريکی مورد معامله قرار می‌گیرد.


انواع بازارهای برق (از حیث زمانی)


1 – بازار سلف: قرارداد سلف قراردادی است که در آن خريدار و فروشنده کالا برای زمان تحويل معین در آينده و مقدار مشخصی از کالا به قیمت توافقی به تفاهم می‌رسند. اين نوع بازار قرار است در بورس انرژی ايران راه اندازی گردد.


2 – بازار روز بعد: در اغلب بازارهای برق برای تولید و مصرف در ساعات روز بعد برنامه ريزی می‌شود اين بازار در ايران به بازار روزفروش معروف است.


3 – بازار لحظه‌ای: با توجه به تغییرات سمت بار و سمت تولید ايجاد تعادل در بازه‌ها زمانی کمتر از يک ساعت نیز الزامیست. در بورس انرژی در فاز اول قرار است که معاملات سلف برق تحت عنوان سلف موازی استاندارد صورت گیرد و معاملات برق از سه روز جلوتر به بعد امکان پذیر است و معاملات بازار روز بعد و بازار لحظه‌ای فعلا در بورس انرژی مورد معامله قرار نخواهد گرفت.

فرآیند معاملات در بورس انرژی

الف) دريافت كد مشتری در بورس انرژی

نخستین گام برای اقدام به خرید هر نوع کالایی از جمله محصولات انرژی در بورس انرژی ایران دریافت کد مشتری در بورس انرژی می‌باشد که این کد زمانی که مشتری برای اولین باراقدام به خرید می‌کند ایجاد می‌شود و هر خریدار انرژی از طریق کارگزار خود اقدام به دریافت کد بورسی می‌نماید. در مورد محصولات بورس انرژی فقط اشخاص حقوقی می‌توانند برای خرید این محصولات از شرکت بورس انرژی ایران اقدام کنند. متقاضیان (شرکت های تولیدي و توزیع نیروی برق)، برای اخذ کد معامعلاتی می بایست پس از مراجعه به شرکت مدیریت شبکه برق ایران و دریافت فرم تکمیل شده و ممهور "معرفی نامه جهت درخواست کد خاص برای معاملات برق در بورس انرژی" و تکمیل فرم های احراز هویت مشتری، درخواست کد معاملاتی و بیانیه ریسک ( موجود در شرکت های کارگزاری)، نسبت به اخذ کد معاملاتی از طریق شرکت های کارگزاری دارای مجوز فعالیت در بورس انرژی اقدام نمایند.

لازم به ذکر است متقاضیان، باید در هنگام مراجعه به شرکت های کارگزاری، مدارک و اطلاعات ذیل را به همراه داشته باشند:

1) اطلاعات در خصوص اساسنامه، شناسه ملی، شرکت نامه، آگهی روزنامه رسمی در خصوص تأسیس و آخرین تغییرات آن، آگهی آخرین تغییرات مدیران وصاحبان امضای مجاز ، ترکیب سهامداران، مالکان یا شرکاء بالای ده درصد، مؤسسان،اعضای هیأت مدیره و مدیر عامل، بازرسان، حسابرسان و نشانی اقامتگاه آنان.

2) اطلاعات مربوط به حساب بانکی مرتبط با معاملات کالا یا اوراق بهادار مبتنی بر کالا.

3) اطلاعات در مورد حجم معاملات قبلی.

4) اصل مدرک شناسایی صاحبان امضای مجاز شامل شناسنامه و کارت ملی و کپی تمامی صفحات مدارک مذکور


ب) نحوه خريد و فروش در بورس انرژي

معاملات بورس همواره بر مبنای رقابت و به یکی از روش‌های حراج انجام می شود. اجرای سفارش‌ها براساس اولویت قیمت و در صورت تساوی قیمت‌ها براساس اولویت زمانی ورود سفارش به سامانه معاملات خواهد بود. کالای برق در بورس انرژی براساس قرارداد سلف موازی دادوستد می شود و قراردادی است که در بازار مشتقه معامله شده و براساس آن مقدارمعینی از دارایی پایه براساس مشخصات قرارداد سلف موازی استاندارد به فروش می‌رسد. وجه قرارداد مذکور باید در هنگام معامله و طبق زمان‌بندی تعیین شده در مشخصات قرارداد پرداخت و دارایی پایه در سررسید تحویل شود.

نحوه تسویه معاملات انرژی

اتاق پایاپای در پایان هر روز معاملاتی براساس معاملات کارگزاران، گزارش تسویه معاملات را به عضو مربوطه ارائه می‌دهد. اعضای اتاق پایاپای مکلفند براساس اطلاعیه حاصله نسبت به تسویه وجوه معاملات طی مهلت مقرر اقدام نمایند. در صورتی که امور تسویه هرمعامله به طور کامل توسط کارگزار خریدار انجام شده باشد، اتاق پایاپای اقدام به صدور اعلامیه تسویه وجوه آن معامله می‌نماید.


انواع روش های تسویه معاملات

1) تسویه نقد ( واریز وجه قرارداد، کارمزدها و کسورات و حسب مورد ثبت تسویه توسط کارگزار)

2) تسویه خارج از پایاپای (ارائه سند تسویه خارج ازپایاپای مطابق فرمت شرکت سپرده‌ گذاری مرکزی و مستندات ضمیمه آن و واریز کارمزدها، کسورات و پیش‌ پرداخت معامله در صورت وجود)

3) تسویه با تضمین تسویه‌ای ( ارائه ضمانت‌نامه، سند اعتبار اسنادی و سایر مستندات مطابق فرمت شرکت سپرده‌ گذاری مرکزی به همراه واریز کارمزدها و کسورات)

کالاهای قابل معامله در بورس انرژی

کلیه میعانات گازی
گازوئیل
انواع نفت خام
بنزین